De Engelenmaker en De Procedure
Voor de eerste keer in 3 jaar tijd bespraken we tijdens 1 avond twee boeken van verschillende schrijvers die qua thema aan elkaar gerelateerd waren. In De Engelenmaker van Stefan Brijs (goed voor Gouden Uil publieksprijs 2006) en De Procedure van Harry Mulisch (winaar van Libris Literatuurprijs 2000) komt het thema ‘maakbaarheid’ aan bod. Na het lezen blijken de twee boeken nog veel meer overeenkomsten te hebben, die in de discussies van de leesgroep uitgebreid aan bod komen.
Allereerst de hoofdpersonages. In beide boeken is Victor de hoofdpersoon. Mulisch verwijst hiermee naar een van zijn eigen voornamen, en Brijs doelt symbolisch op ‘victorie’; zijn Victor overtreft God ofwel ‘hij gaf God het nakijken’ door zelf leven te scheppen. Beide personages hebben een treurige jeugd achter de rug. De een werd voor debiel afgeschreven door zijn ouders (hij bleek alleen lichtelijk autistisch te zijn) en de ander kwam ook uit een liefdeloos nest. Dit werkt door in hun latere levens. Ze kunnen geen liefde geven (wie noemt zijn kinderen nu V1, V2 en V3) en lopen weg bij belangrijke emotionele momenten (baringsscene van het dode kind).
Beide Victors worden geroemd als wetenschapper, alhoewel niet door iedereen. En hun geniale vondsten leiden jammerlijk genoeg tot jaloezie en drama. In het wetenschappelijke is overigens qua stijl wel het verschil tussen beide boeken te vinden. Mulisch’ boek wordt doorspekt met wetenschappelijke intermezzo’s, terwijl Brijs meer verhalend werkt en zelfs cliffhangers aan het einde van de delen plaatst. Diverse personen uit de leesgroep hekelen het autodidactische van Mulisch, anderen smullen ervan. Dat is interessant en houdt de discussie levendig.
Daarnaast wordt er dankbaar gebruik gemaakt van de bijbel. Thema’s uit het oude en nieuwe testament (inblazen van leven in Adam, aartsengelen en de kruistocht van Jezus) worden verwerkt.
Om niet al het spreekwoordelijke gras voor de voeten weg te maaien, en alle geheimen van de boeken prijs te geven, raad ik geinteresserden aan om beide boeken zelf eens te gaan lezen en te zien wat ze gemeen hebben (en wat niet, want er zijn uiteraard ook verschillen).
Tot slot een aantal verwijzigingen naar media-artikelen over beide romans:
Recensie De Procedure Max Pam – HP de Tijd
Juryrapport Libris Literatuurprijs De Procedure
Het scheppen van een documentaire over De Procedure
Recensie De Engelenmaker in NRC
Recensie De Engelenmaker in De Volkskrant
Bericht op nu.nl over De Engelenmaker
Motivatie De Engelenmaker voor shortlist AKO Literatuurprijs

